Het project en waarom het telt
Bij Crary Ice Rise, meer dan 700 km van Scott Base (de Nieuw-Zeelandse basis) en dicht bij de bekende Ross Ice Shelf (de Ross-ijsplaat), haalden onderzoekers met geavanceerde apparatuur een indrukwekkende 228 m lange kern uit de bodem. Het project brengt experts uit tien verschillende landen samen en belooft belangrijke inzichten in de klimaatgeschiedenis en hoe Antarctica reageert op opwarming.
Hoe ze te werk gingen
Om de sedimentkern te bemachtigen, gebruikte het team eerst een hete waterboor om door de 523 m dikke ijskap te smelten. Daarna werd een aangepast boorsysteem ingezet om secties van de kern, elk tot 3 m lang, omhoog te halen. Die werkwijze is zowel een technisch kunststuk als een manier om materiaal te verkrijgen dat te dateren valt tot zo’n 23 miljoen jaar geleden.
Wat de kernen laten zien
De analyse van de kern toont een gevarieerde geologische geschiedenis: van grof grind en grote rotsen tot fijnere slib- en modderlagen met mariene resten. Die laatste, waaronder schelpresten en organismen die licht nodig hebben, wijzen erop dat er ooit open water boven die lagen is geweest. Molly Patterson zegt dat deze vondsten sterke aanwijzingen geven voor perioden waarin het gebied niet door dikke ijslagen was bedekt, maar open stond voor de oceaan tijdens warmere klimaatomstandigheden.
Wat dat betekent voor modellen en prognoses
De sedimentkernen vormen een soort tijdlijn met informatie over ijscondities, oceaanwater en leven in het verleden. De waarde van die gegevens valt niet te onderschatten: ze geven duidelijkheid over hoe veel en hoe snel het Antarctisch ijs kan krimpen bij opwarming. Huw Horgan benadrukt dat het archief uit deze kernen “kritische inzichten” biedt in het gedrag van Antarctica tijdens warmere periodes. Die inzichten zijn onmisbaar voor het verfijnen van computermodellen waarmee we de mogelijke wereldwijde zeespiegelstijging tot 4 à 5 m beter kunnen inschatten.
Wat er nog komt kijken
Hoewel voorlopige waarnemingen de data al tot ongeveer 23 miljoen jaar terug dateren, zit het project nu volop in de fase van intensief laboratoriumwerk. Specialisten uit verschillende landen werken samen om de precieze leeftijd van elke laag te bepalen. Tegelijk wachten wetenschappers op aanvullende resultaten die de ontbrekende schakel kunnen leveren in ons begrip van grootschalige ijssmelt in het Antarctische binnenland, zoals beschreven in een paper in Scientific Drilling uit 2022.
Het SWAIS2C-project is niet alleen een wetenschappelijk avontuur op een van de meest afgelegen plekken op aarde, het levert ook waardevolle inzichten die kunnen helpen bij het beschermen van kuststeden wereldwijd tegen de dreiging van stijgende zeespiegels. Met die kennis kunnen politici, stadsplanners en milieuwetenschappers beter anticiperen en plannen maken voor een toekomstbestendige aanpak.
